Μικρές παρεμβάσεις μεγάλης αξίας
γράφει ο Κωνσταντίνος Τσαγανάς-Τακαντζάς
Είναι γενικά παραδεκτό ότι δυνάμεις ειδικών επιχειρήσεων επιβάλλεται να έχουν στη διάθεσή τους μεγαλύτερη ποικιλία εξοπλισμού από τις «συμβατικές», από απλά διαφορετικό έως και «εξωτικό», προκειμένου να έχουν την ευχέρεια επιλογής των καταλληλότερων μέσων ανάλογα με την αποστολή που πρόκειται να εκτελεστεί.
Από τον απαράβατο πλέον αυτό κανόνα δεν πρέπει να αποτελεί εξαίρεση και η δική μας Μονάδα Αεροπορικών Ειδικών Επιχειρήσεων. Ήδη, στο τεύχος 88 και στο άρθρο «Ελληνική JSOC – Έτοιμη Για Μάχη» του Δ. Πατσουλέ, έγινε μια πρώτη αναφορά στη δυνατότητα βελτίωσης ή/και προσθήκης στα ελικόπτερα της ΜΑΕΕ διαφόρων υποσυστημάτων τα οποία θα αναβαθμίσουν σε ικανό βαθμό τις δυνατότητές τους, συμβάλλοντας στην αύξηση τόσο της αποτελεσματικότητας, όσο και της επιβιωσιμότητάς τους. Εξειδικεύοντας την προαναφερθείσα γενική αναφορά, ακολουθεί η παρουσίαση διαφόρων σχετικών λύσεων και προτάσεων ευχερώς διαθέσιμων στη διεθνή αγορά με λογικό κόστος, για κάθε τύπο ελικοπτέρου που ήδη διαθέτει ή αναμένεται να αποκτήσει στο προσεχές μέλλον η ΜΑΕΕ.
Boeing CH-47SD Chinook: Ο φτωχός συγγενής
Αν και υφίσταται το ενδεχόμενο ο τίτλος να θεωρηθεί υπερβολικός, εντούτοις αντικατοπτρίζει την τρέχουσα πραγματικότητα, δεδομένου ότι τα Chinook της ΜΑΕΕ υστερούν – οφθαλμοφανώς – σε δυο κατηγορίες επιχειρησιακού εξοπλισμού, συγκρινόμενα με τα Ε/Π του άλλου τύπου που αξιοποιεί η Μονάδα, ήτοι των ΝΗΙ ΝΗ-90 ΤΤΗ. Στα θετικά πάντως του τύπου κατατάσσεται το γεγονός ότι είναι της βελτιωμένης έκδοσης SD (αναφερόμενης και ως Super D) με κινητήρες μεγαλύτερης ισχύος που διαθέτουν πλήρως ψηφιακό σύστημα ελέγχου (FADEC), αυξημένη μεταφορική ικανότητα και ραντάρ της Bendix στο ρύγχος. Οι μεγαλύτερης χωρητικότητας δεξαμενές καυσίμου που επιτρέπουν διπλασιασμό της αυτονομίας είναι κοινό χαρακτηριστικό με τα CH-47DG που προέκυψαν από την αναβάθμιση παλαιότερων CH-47C. Με ορισμένες στοχευμένες παρεμβάσεις, τα CH-47SD της ΜΑΕΕ θα μπορούσαν να πλησιάσουν ή και να φθάσουν όσον αφορά τις δυνατότητές τους τα εξειδικευμένα αμερικανικά ΜΗ-47Ε, τα οποία άλλωστε ήδη βασίζονται στο CH-47SD.
Η πρώτη έλλειψη εντοπίζεται στην παντελή απουσία ηλεκτροοπτικού συστήματος (FLIR/TV). Η χρήση διοπτρών νυκτερινής όρασης (ΔΝΟ/NVG) AN/AVS-6(V)1 και AN/AVS-6(V)2 που διαθέτει η ΑΣ εν μέρει μόνον εξαλείφει το μειονέκτημα αυτό, αφενός διότι εξ ορισμού είναι χρήσιμες μόνο κατά τη διάρκεια της νύχτας και αφετέρου επιτρέπουν παρατήρηση σε σχετικά περιορισμένη απόσταση αποκλειστικά εντός του πεδίου θέας εκάστου χειριστή. Από την άλλη, ένας πυργίσκος ηλεκτροοπτικού συστήματος επιτρέπει περιμετρική παρατήρηση του περιβάλλοντος χώρου μέρα και νύχτα, με πολύ μεγαλύτερη ευκρίνεια, βοηθώντας και στη ναυτιλία, ειδικά σε συνδυασμό με το ραντάρ ναυτιλίας/καιρού που ήδη διαθέτουν τα CH-47SD, αλλά και στον έγκαιρο εντοπισμό και αντιμετώπιση ή αποφυγή απειλών. Ήδη, διάφοροι χρήστες ελικοπτέρων Chinook διεθνώς έχουν προχωρήσει στην εκ των υστέρων τοποθέτηση Η/Ο συστημάτων. Ενδεικτικά αναφέρονται η Αυστραλία, ο Καναδάς, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Σιγκαπούρη. Η τελική επιλογή του τύπου Η/Ο πυργίσκου για τα Chinook της ΜΑΕΕ από την πληθώρα των διαθέσιμων στη διεθνή αγορά ανήκει στην αρμοδιότητα της ΓΕΣ/ΔΑΣ, αλλά εάν προτιμηθεί η τυποποίηση με τα προς απόκτηση Ε/Π Blackhawk, τότε είναι μονόδρομος η προμήθεια – ούτως ή άλλως κορυφαίων επιδόσεων – συστημάτων σειράς ΜΧ της L3Harris WESCAM (στην ανακοίνωση της DSCA για τα UH-60M αναφέρονται ως MX-0D EO/IR με καταδείκτες laser, εντούτοις δεν υφίσταται τέτοιο μοντέλο στη σειρά της κατασκευάστριας εταιρίας, ωστόσο με βάση τις απαιτούμενες επιδόσεις μπορεί άνετα να υποτεθεί ότι θα πρόκειται για το ευρέως διαδεδομένο MX-15D).
Ως δεύτερη έλλειψη θα μπορούσε να θεωρηθεί η απουσία λειτουργίας παρακολούθησης/αποφυγής αναγλύφου (Terrain Following/Terrain Avoidance) του ραντάρ καιρού που ήδη φέρουν τα Ε/Π του τύπου. Στην καλύτερη περίπτωση αυτό αξιοποιείται για προειδοποίηση αναγλύφου (Terrain Warning) και για επιλογή της βέλτιστης πορείας και όχι για παρατεταμένη πτήση σε χαμηλό ύψος με ταυτόχρονους ελιγμούς αποφυγής εδαφικών εξάρσεων ή/και εκμετάλλευσής τους για κάλυψη – όσο το επιτρέπουν τα χαρακτηριστικά πτήσεως ενός τόσο ογκώδους ελικοπτέρου. Στην περίπτωση αυτή είναι μάλλον μονόδρομος η προμήθεια του συστήματος (Raytheon AN/APQ-174 Silent Knight Multi-Mode Radar) που ήδη φέρουν τα αμερικανικά Chinook ειδικών επιχειρήσεων στην αριστερή παρειά της ατράκτου, εφόσον βέβαια οι αρμόδιες υπηρεσίες στις ΗΠΑ είναι διατεθειμένες να χορηγήσουν τις σχετικές άδειες εξαγωγής (κατά κανόνα αποφεύγουν την εξαγωγή Ε/Π ειδικών επιχειρήσεων και του σχετικού εξοπλισμού, αν και πηγές του διεθνούς τύπου αναφέρουν ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα προμηθευθεί το ραντάρ αυτό για δικά του Chinook ειδικών επιχειρήσεων).
Η τρίτη έλλειψη, ή – καλύτερα – υστέρηση, αφορά τον αμυντικό οπλισμό των CH-47SD. Ως έχουν, η διαμόρφωσή τους είναι αυτή που πρωτοεμφανίσθηκε περίπου 60 χρόνια πριν, κατά τον πόλεμο του Βιετνάμ, ήτοι πολυβόλα M60D επί βάσεων Μ24 στις πλευρικές θύρες εισόδου-εξόδου, ενώ ένα ακόμα M60D μπορεί να τοποθετηθεί στην οπίσθια ράμπα επί βάσεως Μ41. Τα ίδια τα πολυβόλα φέρουν απλά σκοπευτικά αποτελούμενα από σταυρόνημα και ακίδα και ταυτόχρονα, λόγω των περιορισμών που επιβάλλει η βάση Μ24 έχουν και περιορισμένο τόξο πυρός κατ’ αζιμούθιο. Για σύγκριση, τα ΝΗ-90 της ΑΣ διαθέτουν πολυβόλα FN MAG 58 με ράγες προσαρμογής παρελκομένων (εν προκειμένω σκοπευτικών ερυθρής κουκίδας) σε επιδαπέδιες βάσεις, συνδυασμός που επιτρέπει την εκπομπή πυρός σε τόξο περίπου 180 μοιρών, εξασφαλίζοντας περιμετρική σχεδόν κάλυψη του ελικοπτέρου.
Το λιγότερο που μπορεί να γίνει ώστε η ως άνω υστέρηση να περιορισθεί είναι η αναβάθμιση των πολυβόλων στο επίπεδο M60D Enhanced, με την προμήθεια σχετικών συλλογών από την εταιρία US Ordnance, η οποία προσφέρει προτάσεις εκσυγχρονισμού και αναβάθμισης για ποικιλία όπλων, συμπεριλαμβανομένης και της οικογένειας πολυβόλων Μ60. Ειδικά ως προς το M60D, η πλήρης συλλογή αναβάθμισης, η οποία σημειωτέον μπορεί να τοποθετηθεί στο όπλο είτε στις εγκαταστάσεις της εταιρίας είτε σε συνεργεία του πελάτη κατόπιν εκπαίδευσης των οπλουργών από προσωπικό της US Ordnance εντός 30 λεπτών χωρίς τη χρήση περίπλοκων εργαλείων και μηχανών, περιλαμβάνει δυο ράγες Picatinny M1913 από αλουμίνιο (πρόσθια και οπίσθια) για προσαρμογή σκοπευτικών βοηθημάτων και αισθητήρων για χρήση του όπλου μέρα και νύκτα με ταυτόχρονη διατήρηση των υφιστάμενων σιδηρών σκοπευτικών, βελτιωμένο συγκρότημα έκκεντρου τροφοδοσίας που εξαλείφει το πρόβλημα των εμπλοκών κατά την όπλιση και προσφέρει αυξημένη ασφάλεια χάρη σε όνυχα συγκράτησης που επιτρέπει στην ταινία πυρομαχικών να παραμένει στη θέση της χωρίς να έχει ενθαλαμισθεί φυσίγγιο (loaded but not charged) καθώς και 30% μεγαλύτερη δύναμη έλξης της ταινίας πυρομαχικών, κάννες παρατεταμένου πυρός με επίστρωση κράματος χρωμίου-κοβαλτίου (stellite), απλοποιημένο σύστημα αερίου με αναστρέψιμο έμβολο, χειρολαβή μεταφοράς/αλλαγής κάννης, ελαφρύ δίποδα επί του σωλήνα αερίου του κορμού αντί επί της κάννης και σωλήνα ράβδου λειτουργίας από σκληρό χρώμιο επαγωγικής σκλήρυνσης που διευκολύνει τον καθαρισμό και αυξάνει τη διάρκεια ζωής του κορμού, καθώς και «συλλογή πεζικού» ή αλλιώς «συλλογή εξόδου» που ουσιαστικά το μετατρέπει σε Μ60Ε6 για την αυτοάμυνα του πληρώματος σε περίπτωση κατάρριψης του ελικοπτέρου. Η δυνατότητα χρήσης του τυποποιημένου συλλέκτη χρησιμοποιημένων καλύκων και συνδετήρων διατηρείται. Ιδανικά ο ΕΣ θα μπορούσε να προβεί στην αναβάθμιση του συνόλου των πολυβόλων M60D (της ΑΣ και των ΤΘ, τα τελευταία από άρματα Μ48Α5 αρχικής διαμόρφωσης) και, εφόσον είναι εφικτό, Μ60Ε2 (συζυγή πολυβόλα σε άρματα Μ48Α5 και Μ60Α1/Α3, όπου υπάρχουν), ώστε να δημιουργηθεί επιπλέον απόθεμα αξιόπιστων όπλων για διάφορες χρήσεις επί ελικοπτέρων ή οχημάτων, ή ακόμη και επί των αρμάτων που τα φέρουν και διατηρούνται σε υπηρεσία.
Εξίσου χρήσιμη θα ήταν και η αντικατάσταση των βάσεων Μ24 από νεώτερης σχεδίασης και μεγαλύτερων δυνατοτήτων αντίστοιχες. Η πλέον δημοφιλής στη διεθνή αγορά είναι η Chinook Mount της αμερικανικής Dillon Aero. Με βάρος 20,4 κιλών είναι 2,6 κιλά ελαφρύτερο από το προγενέστερο προϊόν της General Dynamics, μπορεί να τοποθετηθεί σε οποιοδήποτε Chinook και είναι συμβατό με πολυβόλα σειρών Μ60, Μ240/FN MAG 58, M134D Minigun και ΡΚΜ. Όταν επιλέγεται το M134D, συνοδεύεται από 2 κυτία πυρομαχικών των 4000 βλημάτων και δυο συσσωρευτές έκαστη. Η διαμόρφωση διπλής αναδίπλωσης επιτρέπει την τοποθέτησή του και στη δεξιά και στην αριστερή πλευρά της ατράκτου, ενώ μπορεί να αφαιρεθεί και να τεθεί σε θέση αποθήκευσης για απρόσκοπτη χρήση των εισόδων/εξόδων.
Πλέον των M60D και FN MAG 58 που ήδη χρησιμοποιεί η ΑΣ, και του Minigun που πρόκειται να αγοραστεί, όλα 7,62x51mm ΝΑΤΟ, θα ήταν καλό να εξετασθεί και η πιθανότητα υιοθέτησης ακόμα βαρύτερων όπλων διαμετρήματος 12,7x99mm BMG, όπως το ΑΝ/Μ3 (από τα αποθέματα των ΕΔ, βλ. σχετικά και τεύχος 80) ή τα περιστροφικά General Electric GAU-19/Α-B. To GAU-19 έχει ήδη δοκιμασθεί επί Ε/Π CH-47D, ενώ υπάρχουν και κατάλληλες συλλογές εγκατάστασης σε παράθυρα/θύρες, όπως, π.χ. στα AH-60L Arpia της Αεροπορίας της Κολομβίας (FAC) και στα UH-60P Blackhawk της Αεροπορίας της Δημοκρατίας της Κορέας (ROKAF).
Η κατά τα ως άνω αναβάθμιση του αμυντικού οπλισμού των CH-47SD της ΜΑΕΕ δεν σημαίνει ότι και οι βάσεις Μ24 καθίστανται αυτομάτως άχρηστες. Αντίθετα, θα μπορούσαν απλά να αλλάξουν θέση, τοποθετούμενες στις οπίσθιες πλευρικές εξόδους κινδύνου της ατράκτου, διπλασιάζοντας τις θέσεις τοποθέτησης όπλων κατά τα πρότυπα των MH-47E/F/G του 160th SOAR.
Για την επίτευξη κατά το δυνατόν πλήρους περιμετρικής κάλυψης του Ε/Π υπάρχει και η βάση Μ41 για πολυβόλα M60D ή Μ240, η οποία τοποθετείται στην οπίσθια ράμπα των ελικοπτέρων Chinook. Εδώ όμως υπάρχει το ενδεχόμενο να κριθεί ότι παρεμβάλλεται στη χρήση της ελληνικής επινόησης συλλογής ταχείας καταρρίχησης με τη μέθοδο fast rope ή/και στην φόρτωση και εκφόρτωση οχημάτων ειδικών επιχειρήσεων, όπως το Polaris MRZR-4, ή ακόμα την καθέλκυση και περισυλλογή φουσκωτών λέμβων. Μια πιθανή λύση, πέραν της μη τοποθέτησης και χρήσης του ούτως ή άλλως προαιρετικού οπλισμού στη ράμπα, θα ήταν η μίμηση, προσαρμοσμένη στο CH-47SD, της αντίστοιχης ιταλικής που υιοθετήθηκε για τα ΗΗ-101Α Caesar που η ΑΜΙ χρησιμοποιεί για αποστολές έρευνας και διάσωσης μάχης (CSAR), με τοποθέτηση της – αναδιπλούμενης – βάσης του πολυβόλου σε κατάλληλο σημείο στην οροφή της ατράκτου ή επί ράβδου εκτεινόμενης μεταξύ των πλευρών της ατράκτου σε θέση και ύψος που δεν θα παρεμποδίζει την ανάπτυξη και χρήση της συλλογής fast rope ή την είσοδο και έξοδο οχημάτων, λέμβων, κλπ.
Η προσθήκη θωράκισης στα Chinook της ΜΑΕΕ, παρά την αναπόφευκτη αύξηση του κενού βάρους των ελικοπτέρων, θα συμβάλει στην κατακόρυφη βελτίωση της επιβιωσιμότητάς τους. Διαδεδομένη και δοκιμασμένη επιχειρησιακά είναι η συλλογή που προσφέρει η ισραηλινή εταιρία Plasan Sasa. Περιλαμβάνει πλάκες θωρακίσεως για το πιλοτήριο, τη δεξιά θύρα, το αριστερό παράθυρο (αμφότερα όπισθεν του πιλοτηρίου), το πάτωμα και τα πλευρά του χώρου επιβατών/φορτίου και τη ράμπα.
Η προσθήκη δυνατότητας εν πτήσει ανεφοδιασμού στα CH-47SD ώστε αυτά να καταστούν πραγματικά ικανά για ειδικές επιχειρήσεις σε μεγάλο βάθος σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα θα ήταν επιθυμητή, υπό μια βασική προϋπόθεση: την απόκτηση εξειδικευμένων αεροσκαφών εναέριου ανεφοδιασμού, τα οποία θα δύνανται να ίπτανται με σχετικά χαμηλή ταχύτητα σε μικρό συνήθως υψόμετρο, παρέχοντας καύσιμα σε ένα ή το πολύ δυο ελικόπτερα ειδικών επιχειρήσεων. Αυτό περιορίζει τις διαθέσιμες επιλογές στα Lockheed Martin KC-130H/J Hercules και Airbus KC-295, και ενδεχομένως και στο EMBRAER KC-390 Millenium – το C-27J της Alenia δεν διατίθεται σε έκδοση ιπτάμενου τάνκερ.
Εδώ πρέπει να αναφερθεί ότι σύμφωνα με την από 26/12/2024 ανακοίνωση του ΥΕΘΑ «Στις 18 Δεκεμβρίου 2024, πραγματοποιήθηκε συνάντηση επιτελών του ΓΕΣ και της ΔΕΠ, με εκπροσώπους της εταιρείας L3HARRIS, όπου πραγματοποιήθηκε ενημέρωση επί των υφιστάμενων δυνατοτήτων της εταιρείας για προμήθεια και μετατροπή εξοπλισμού Ε/Π σε κατάλληλη διαμόρφωση για εκτέλεση ειδικών επιχειρήσεων.» Παρόλο που δεν διευκρινίζεται σε τι ακριβώς συνίσταται ο ως άνω εξοπλισμός, εύλογα θα μπορούσε κανείς να εικάσει (βλ. και σχετική ανάρτηση με τίτλο «Chinook SOF για την ΔΕΠ» του Δ. Πατσουλέ στον ιστοτόπο https://hellenicdefence.info) ότι πρόκειται κυρίως για ηλεκτροοπτικά συστήματα και άλλες αναβαθμίσεις, όπως πλήρως ψηφιακό πιλοτήριο – τα ελληνικά SD παραγγέλθηκαν παραδόξως με αναλογικό πιλοτήριο για λόγους οικονομίας (;) και ομοιοτυπίας με τα προγενέστερα DG, συστήματα απεικόνισης επί κράνους, κοινής αρχιτεκτονικής ηλεκτρονικά συστήματα και συστήματα αυτοπροστασίας. Η συγκεκριμένη εταιρεία, πέραν του γεγονότος ότι πρόκειται για μια από τις κορυφαίες διεθνώς στον τομέα των ηλεκτροοπτικών και των ηλεκτρονικών βοηθημάτων, δεν είναι και άσχετη με τα ελικόπτερα Chinook, δεδομένου ότι μεταξύ άλλων έχει αναλάβει με επιτυχία την εν συνεχεία υποστήριξη των καναδικών CH-147F (CH-47F) ως υπεργολάβος του αρχικού κατασκευαστή (Boeing).
Τέλος, εφόσον τελικά προχωρήσει το πρόγραμμα αναβάθμισης μέρους έστω των υφιστάμενων Chinook στο επίπεδο CH-47F, σε συνδυασμό με την προμήθεια νέας κατασκευής CH-47F, μόνο θετικά αποτελέσματα μπορεί να έχει, δεδομένου ότι αφενός θα καταστεί ευχερέστερη η υποστήριξή τους, καθώς πρόκειται για την τρέχουσα έκδοση παραγωγής, και αφετέρου η μεγαλύτερη ισχύς των κινητήρων θα προσδίδει μεγαλύτερα περιθώρια ασφάλειας, ιδίως σε περίπτωση αστοχίας του ενός εκ των δυο, και βέβαια θα συνεπάγεται και βελτιωμένες επιδόσεις γενικότερα. Και, φυσικά, εννοείται ότι τα CH-47SD που διαθέτει τώρα η ΜΑΕΕ θα πρέπει να αντικατασταθούν από CH-47F, για τα οποία ισχύουν τα όσα έχουν ήδη αναφερθεί περί εξειδικευμένου εξοπλισμού αποστολής και οπλισμού.
ΝΗΙ ΝΗ-90 ΤΤΗ: Δυνατότητες αναβάθμισης και νέος εξοπλισμός για διεύρυνση του φάσματος αποστολών
Καταρχήν, εξυπακούεται ότι οποιοδήποτε δυνητικό πρόγραμμα απόκτησης πρόσθετου εξοπλισμού για τον συγκεκριμένο τύπο τελεί υπό την αίρεση της διατήρησής του σε υπηρεσία και όχι της πρόωρης απόσυρσής του (όπως έχουν ήδη πράξει ή προτίθενται να πράξουν η Αυστραλία, το Βέλγιο και η Σουηδία), δεδομένων των δυσχερειών ως προς την επίτευξη και διατήρηση των απαιτούμενων ελάχιστων επιχειρησιακών διαθεσιμοτήτων και του κόστους συντήρησης. Επομένως εάν η ΔΑΣ/ΓΕΣ και εν συνεχεία το ΥΕΘΑ αποφασίσουν να κρατήσει η πρώτη και να συνεχίσει να αξιοποιεί επιχειρησιακά τα ΝΗ-90, τότε μόνον θα έχει νόημα να εξετασθεί η ανάθεση σε αυτά και επιπλέον αποστολών σε συνδυασμό με την προμήθεια του σχετικού πρόσθετου εξοπλισμού. Στα θετικά του προγράμματος πάντως, εντάσσεται και η προμήθεια προηγμένων κασκών χειριστών Thales TopOwl με ενσωματωμένα συστήματα απεικόνισης δεδομένων πτήσεως.
Πρώτα όμως αξίζει, όπως και στην περίπτωση των Chinook, να εξετασθεί ο αμυντικός οπλισμός των ελικοπτέρων αυτών, ο οποίος, όπως αναφέρθηκε και ανωτέρω, αποτελείται από δυο πολυβόλα FN MAG που είναι τοποθετημένα σε επιδαπέδιες βάσεις και βάλλουν από τις ανοικτές πλευρικές θύρες. Για απλό μεταγωγικό ελικόπτερο είναι άκρως ικανοποιητικά, δεδομένου ότι σε μια «συμβατική» αεραποβατική ενέργεια θα συμμετέχουν αρκετά Ε/Π, ο συνολικός όγκος πυρός των οποίων θα είναι επαρκής σε συνδυασμό πάντα με τα πυρά των επιθετικών ελικοπτέρων που λογικά θα τα συνοδεύουν και επιπλέον δεν πρέπει να αποκλείεται και πρόσθετη υποστήριξη από μαχητικά αεροσκάφη της Πολεμικής Αεροπορίας (αντίθετα, επιβάλλεται). Εντούτοις, τα ελικόπτερα ειδικών επιχειρήσεων πετούν συνήθως σε μικρούς σχηματισμούς, ανά ζεύγη κατ’ ελάχιστο. Τουτέστιν, σε περίπτωση που πρέπει να εκπεμπφθεί σε κάποια φάση της επιχείρησης κατασταλτικό πυρ, αυτό θα πρέπει να είναι τέτοιου όγκου και ισχύος ώστε η όποια εχθρική εκδήλωση να εξουδετερωθεί άμεσα. Για το λόγο αυτό κατά την κρατούσα διεθνώς πρακτική προτιμάται η χρήση είτε βαρέων πολυβόλων (π.χ. FN-Browning M3) είτε υψηλής ταχυβολίας περιστροφικών πολυβόλων (M134 Minigun) ή ακόμη και συνδυασμός διαμετρημάτων (7,62 και 12,7 χιλιοστών). Χώρες-χρήστες του ΝΗ-90 έχουν υιοθετήσει τις ως άνω λύσεις: Μ134D Minigun η Ιταλία και η Φινλανδία (και από τους πρώην χρήστες η Αυστραλία), Μ3Μ η Γερμανία, η Ισπανία και το Ομάν, και συνδυασμό 2 FN MAG σε μεγεθυμένα ανοιγόμενα πλευρικά παράθυρα και 2 Μ3Μ στις πλευρικές θύρες η Γαλλία για τα υπό παραγγελία ΝΗ-90 TFRA Standard 2 (πλέον τυχόν ανάρτησης σταθερού οπλισμού στους πυλώνες της ατράκτου), με το πρωτότυπο της συγκεκριμένης διαμόρφωσης να έχει ξεκινήσει το πρόγραμμα πτητικών δοκιμών το καλοκαίρι του περασμένου (2024) έτους. Είναι λοιπόν προφανές ότι είναι παραπάνω από επιθυμητή η ενίσχυση της ισχύος πυρός των ΝΗ-90, τουλάχιστον αυτών που υπάγονται στη ΜΑΕΕ. Στις ΕΔ υφίσταται απόθεμα βαρέων πολυβόλων ΑΝ/Μ3, οπότε αρκεί η προμήθεια κατάλληλων βάσεων με χειριστήρια, σκοπευτικά, κυτίο πυρομαχικών, κλπ, όπως των MDP Turning που παράγει για το Μ3Μ η FN Herstal. Για το Μ134D, στον τύπο έχει πιστοποιηθεί και χρησιμοποιείται το Heliborne Pintle Mount System που ανέπτυξε η OTO Melara, η οποία διαθέτει και κάθισμα για τον πολυβολητή, αν και δεν αποκλείεται προσαρμογή (ως εναλλακτική λύση) των βάσεων (δεξιάς και αριστερής) που έχει αναπτύξει η ίδια η Dillon Aero για ελικόπτερα σειράς Super Puma/Cougar/Caracal. Μια δεύτερη εναλλακτική επιλογή θα ήταν η διερεύνηση της διαθεσιμότητας των αντίστοιχων απαρτίων που χρησιμοποιούσε η Αυστραλία, τυποποιημένων ως Taipan Gun Mounts (εκεί το ΝΗ-90 ήταν γνωστό ως MRH-90 Taipan), κατάλληλων τόσο για Minigun όσο και για FN MAG 58.
Έχει ήδη αναφερθεί η ανάπτυξη για τη Γαλλία εξειδικευμένης έκδοσης του ΝΗ-90 για ειδικές επιχειρήσεις, της αποκαλούμενης TFRA Standard 2. Αυτή περιλαμβάνει νέο Η/Ο σύστημα της Safran, το EuroFLIR, με χειριστήρια και απεικόνιση σε οθόνες και υπολογιστές χειρός για τους χειριστές, τον υπεύθυνο φόρτου (loadmaster), τους πολυβολητές και τους μεταφερόμενους καταδρομείς, σύστημα απεικόνισης επί κάσκας HMSD-DD, νέας γενιάς τρισδιάστατη απεικόνιση χάρτη, σύστημα περιφερειακής θέας DAS (Distributed Aperture System), προσθαφαιρούμενες θύρες και ράμπα για διευκόλυνση ταχείας καταρρίχησης και περισυλλογής προσωπικού και περισσότερες θέσεις προσαρμογής των κατάλληλων συλλογών, αναδιπλούμενα σκαλοπάτια, τις προαναφερθείσες επιλογές χειροκίνητου οπλισμού, διπλασιασμό με χρήση προεκτάσεων των θέσεων μεταφοράς εξωτερικών φορτίων – επιτρέπει έτσι το συνδυασμό σταθερού οπλισμού και εξωτερικών δεξαμενών καυσίμου χωρητικότητας έως 1000 λίτρων – και ακόμη πρόβολο ανεφοδιασμού εν πτήσει. Προφανώς όλα αυτά, τα οποία η Airbus Helicopters επιδεικνύει σε μορφή προπλάσματος πλήρους μεγέθους από τα τέλη Ιουνίου του 2021, αποτελούν την πλέον αισιόδοξη πρόβλεψη και μένει να φανεί το κατά πόσο θα γίνουν πράξη. Για τα ελληνικά ΝΗ-90, είναι άγνωστο το κατά πόσο θα ήταν εφικτή και από τεχνικής και από οικονομικής απόψεως η προσθήκη της υποδομής έστω για το DAS και ενδεχομένως και για το σύστημα εναέριου ανεφοδιασμού. Αντίθετα, πιο εφικτό κρίνεται το να τοποθετηθεί νέο Η/Ο σύστημα στο ρύγχος – όχι απαραίτητα το EuroFLIR, αλλά λ.χ. κάποιο αντίστοιχο της L3Harris για λόγους τυποποίησης υλικού, τα συστήματα απεικόνισης επί κάσκας, απεικόνισης χαρτών, ανάρτησης εξωτερικών φορτίων και τα πρόσθετα σημεία αγκύρωσης συστημάτων διείσδυσης και περισυλλογής προσωπικού, σε συνεργασία πάντα με τον κατασκευαστή.
Αν ληφθεί ως δεδομένο ότι σε περίοδο επιχειρήσεων τα διαθέσιμα επιθετικά ελικόπτερα Apache – AH-64A+ και AH-64DHA – θα είναι στο σύνολό τους απασχολημένα με την κύρια αποστολή τους, την παροχή υποστήριξης στις μαχόμενες μονάδες του Στρατού και ως εκ τούτου δύσκολα θα μπορούν να αποδεσμευθούν για εκτέλεση αποστολών συνοδείας των ελικοπτέρων της ΜΑΕΕ, προκύπτει το συμπέρασμα ότι θα πρέπει να βρεθεί άλλος τύπος εκ των ήδη διαθέσιμων για να αναλάβει την εκτέλεση των συγκεκριμένων αποστολών. Σημειώνεται ότι ιδιαίτερα χρήζουν συνοδείας τα ογκώδη Chinook. Ως Ε/Π συνοδείας πρέπει εξ αρχής να αποκλειστούν τα OH-58D Kiowa Warrior, καίτοι αριθμητικά διαθέσιμα, λόγω ανεπαρκών επιδόσεων ταχύτητας και αυτονομίας. Ενδεικτικά, αναφέρεται η σχετική εμπειρία του Καναδά σε ειρηνευτικές αποστολές, όπου τα CH-146 Griffon (Bell 412EP) μετά δυσκολίας συνόδευαν τα CH-147F, αντίστοιχων επιδόσεων με τα δικά μας CH-47SD, ακριβώς λόγω της μεγάλης διαφοράς επιδόσεων μεταξύ των δυο τύπων, κυρίως ως προς την ταχύτητα, μέγιστη και ταξιδίου. Αν κανείς αναλογιστεί ότι η ταχύτητα του Kiowa Warrior είναι ελαφρώς χαμηλότερη αυτής του Griffon, χωρίς να ληφθεί καν υπόψη ο παράγων αυτονομία, εύλογα διαπιστώνει ότι είτε θα πρέπει με κάθε τρόπο να διατεθεί συνοδεία Apache σε ειδικές αποστολές, ακόμη και εις βάρος άλλων αναγκών, εξίσου ή και πιο πιεστικών, είτε να χρησιμοποιηθούν κατάλληλα εξοπλισμένα ΝΗ-90, οι επιδόσεις των οποίων μπορούν να θεωρηθούν επαρκείς.
Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πηγές, ο σταθερός οπλισμός που δύνανται να φέρουν τα ΝΗ-90 αποτελείται από ατρακτίδια πυροβόλων ή πολυβόλων και καλάθους ρουκετών, όπως άλλωστε και τα περισσότερα ελικόπτερα της κατηγορίας τους. Δεν αναφέρεται πουθενά η πιστοποίηση στον τύπο κατευθυνόμενων βλημάτων όπως το Hellfire ή το Spike. Έως τώρα δε, ο μόνος χρήστης που φαίνεται να αξιοποιεί τα ΝΗ-90 ΤΤΗ που διαθέτει σε ρόλο Gunship είναι η Βασιλική Αεροπορία του Ομάν – στο διαθέσιμο φωτογραφικό υλικό εμφανίζονται φέροντα ατρακτίδια πυροβόλων 20mm NC621 και βαρέα πολυβόλα Μ3Μ στις θύρες. Ωστόσο, τα Ε/Π της Αεροπορίας Στρατού μέχρι σήμερα δεν έχουν εμφανισθεί φέροντα εξωτερικούς φόρτους οποιασδήποτε μορφής, των συνήθων πρόσθετων δεξαμενών καυσίμου των 500 λίτρων συμπεριλαμβανομένων, οπότε δυο τινά ενδέχεται να συμβαίνουν: ή τα ειδικά προς τούτο συστήματα ανάρτησης φόρτων υφίστανται αλλά δεν επιδεικνύονται, ή απλά ποτέ δεν παραγγέλθηκαν (και αν αναλογισθεί κανείς το πότε έγινε η παραγγελία των 20 ΝΗ-90 και τις τότε επικρατούσες πρακτικές με τον περιορισμό των παραγγελιών στα άκρως απαραίτητα και στην παραμέληση λήψης μέριμνας εν συνεχεία υποστήριξης των αγοραζόμενων συστημάτων, κλπ, το δεύτερο ενδεχόμενο δεν φαντάζει και τόσο απίθανο).
Το ιδανικό πάντως, σε περίπτωση πάντα που κριθεί ότι ο συγκεκριμένος τύπος θα είναι κατάλληλος για αποστολές συνοδείας άλλων Ε/Π ή/και υποστήριξης δια πυρών των Καταδρομέων, είναι να συνδυασθεί η έναρξη χρήσης (ή εναλλακτικά η έστω και με καθυστέρηση προμήθεια) των συστημάτων ανάρτησης εξωτερικών οπλικών φορτίων με την απόκτηση και κατάλληλων όπλων, όπως ατρακτίδια βαρέων πολυβόλων FN Herstal HMP-400 ή RMP και ατρακτίδια πυροβόλων Nexter NC621 – κάλαθοι ρουκετών ήδη υφίστανται στο οπλοστάσιο της ΑΣ. Ακόμα καλύτερο θα ήταν τα συστήματα ανάρτησης εξωτερικών φορτίων να είναι τεσσάρων σημείων, όπως προτείνει η κατασκευάστρια εταιρία για το TFRA Standard 2, επιτρέποντας συνδυαστική μεταφορά όπλων και εξωτερικών δεξαμενών καυσίμου.
UH-60M Blackhawk: Το ελικόπτερο για όλες τις δουλειές
Η αναμενόμενη ένταξη νέας κατασκευής ελικοπτέρων Lockheed Martin (Sikorsky) UH-60M στο δυναμικό της Αεροπορίας Στρατού είναι από τις πλέον ευχάριστες εξελίξεις των τελευταίων ετών στα εξοπλιστικά προγράμματα των ΕΔ. Ο λόγος είναι απλός: πρόκειται για έναν τύπο ο οποίος όχι μόνον έχει επί δεκαετίες αποδείξει την αποτελεσματικότητά του και μάλιστα σε πολεμικές επιχειρήσεις σε περιβάλλοντα που αναγνωρίζονται ως ιδιαίτερα δύσκολα, αλλά που φαίνεται να μην έχει εξαντλήσει ακόμη τα περιθώρια περαιτέρω εξέλιξής του. Μια έστω και γρήγορη ματιά στην πληθώρα των εκδόσεων που έχουν αναπτυχθεί για κάθε πιθανή αποστολή αλλά και στην τεράστια ποικιλία εξοπλισμού που έχει πιστοποιηθεί γι’ αυτές αρκεί για να βεβαιώσει ότι πραγματικά αποτελεί την καλύτερη μεταξύ των διαθέσιμων επιλογών ως προς το λόγο κόστους/απόδοσης.
Τούτων λεχθέντων, τα όσα γράφτηκαν ανωτέρω περί των ΝΗ-90 και ισχύουν και ταιριάζουν, καλύτερα, θα μπορούσε να πει κανείς, για το Blackhawk, εκδόσεις ειδικών επιχειρήσεων του οποίου βρίσκονται σε υπηρεσία με διάφορους χρήστες ανά την υφήλιο, προεξαρχόντων αυτών σε υπηρεσία με τον US Army (SOF), την USAF (CSAR) και το US Navy (SOF & CSAR).
Καταρχήν όμως, προκειμένου να διαπιστωθεί η καταλληλότητα των υπό προμήθεια UH-60M για ειδικές επιχειρήσεις, θα πρέπει να ανατρέξει κανείς στην πιο πάνω ήδη αναφερθείσα ανακοίνωση της DSCA, στην οποία αναγράφεται το σύνολο του ζητούμενου εξοπλισμού για 35 ελικόπτερα, όπου με ευχαρίστηση θα διαπιστώσει ότι η πληρότητά του είναι λίαν ικανοποιητική. Από τον κατάλογο αυτόν ξεχωρίζουν τα κάτωθι:
- τα Η/Ο συστήματα της L3Harris με καταδείκτες λέιζερ (βλ. και ανωτέρω υπό CH-47SD) και τα αναφερόμενα ως «έγχρωμης απεικόνισης ραντάρ καιρού». Αν και για τα δεύτερα δεν διευκρινίζεται τύπος, ευλόγως εικάζεται ότι πρόκειται για τα RDR 1400C της Bendix King (θυγατρική της Honeywell), στρατιωτική τυποποίηση AN/APN-239, που περιλαμβάνουν και λειτουργία έρευνας επιφανείας – χωρίς την δυνατότητα αυτή τα ραντάρ τυποποιούνται ως AN/APN-215. Πρόκειται για τον πιο κοινό τύπο ραντάρ που απαντάται σε μη ναυτικά Ε/Π της οικογένειας S-70. Ως προς τη θέση του, είναι δυνατόν να τοποθετηθεί μαζί με το Η/Ο σύστημα, μοιραζόμενα την ίδια προεξοχή του ρύγχους (π.χ. AH-60L Arpia III της Κολομβίας) ή χωριστά (π.χ. στα ΗΗ-60 της USAF). Τα όσα ήδη γράφτηκαν περί μη αποδεσμεύσεως του εξειδικευμένου ραντάρ παρακολούθησης/αποφυγής αναγλύφου Silent Knight της Raytheon ισχύουν και για τα υπό παραγγελία Blackhawk. Πάντως, στο ζητούμενο εξοπλισμό περιλαμβάνονται και ραδιοϋψόμετρα AN/APN-209 και άλλα συστήματα ναυτιλίας (GPS, TACAN, VHF VOR/ILS, LF ADF), καθώς και διάφορα συστήματα επικοινωνιών και καταγραφέων δεδομένων πτήσεως και αποστολής.
- Σύστημα αυτοπροστασίας: Διαπιστώνεται ότι πρόκειται για εξ αρχής ολοκληρωμένο σύνολο, αποτελούμενο από σύστημα προειδοποίησης επερχόμενου βλήματος AN/AAR-57 (Common Missile Warning Systems/CMWS), πομποδέκτη IFF APX-123A, δέκτες προειδοποίησης ραντάρ APR-39C(V)1/4, συλλογές ανίχνευσης ακτινοβολίας λέιζερ AVR-2B και διανομείς αεροφύλλων/θερμοβολίδων με τα σχετικά αναλώσιμα αντίμετρα, ενώ προβλέπεται και η προμήθεια συλλογών θωράκισης (Ballistic Armor Protection Systems/BAPS).
- Φίλτρα εισαγωγών αέρος κινητήρων (Engine Inlet Barrier Filters/EIBF): Οπωσδήποτε ορθή επιλογή όσον αφορά τη διάρκεια ζωής των T700-GE 701D και την οικονομία στη συντήρησή τους. Δεν διευκρινίζεται, ωστόσο, αν πρόκειται για προϊόντα της εταιρίας Donaldson (παλαιότερου πυραμιδοειδούς τύπου) ή της Aerometals (νεώτερου τύπου, βλ. σχετικά την ανάρτηση «DEFEA 2023: Μια αποτίμηση – Μέρος Πρώτο» στην ιστοσελίδα https://hellenicdefence.info), η οποία υπόσχεται και καλή λειτουργία με την υψηλότερη δυνατή απόδοση ανεξάρτητα από την κατάσταση των κινητήρων.
- Αμυντικός οπλισμός: Φαίνεται, με βάση τα όσα αναφέρει η DSCA, να αποτελείται από πολυβόλα M134 Minigun και – εναλλακτικά – Μ240 (FN MAG), αμφότερα διαμετρήματος 7,62x51mm NATO. Αυτό που τα διαφοροποιεί όμως από τα ίδιου τύπου ελικόπτερα του αμερικανικού στρατού είναι η εγκατάσταση που έχει επιλεγεί για την τοποθέτησή τους. Συγκεκριμένα, αντί για το συνήθη αναδιπλούμενο βραχίονα M144 που μπορεί να αποθηκευθεί εντός της καμπίνας, προτιμήθηκαν βάσεις που αναφέρονται ως «External Gun Mount Systems». Η ονομασία και μόνο, σε συνδυασμό με την ρητή αναφορά των ως άνω δυο όπλων, παραπέμπει στα προϊόντα της εταιρίας CFD International, η οποία προσφέρει σειρά βάσεων τοποθέτησης οπλισμού για την οικογένεια S-70 (H-60) και συγκεκριμένα στο M-Model EGMS, όπως προσδιορίζεται στον σχετικό κατάλογο της εταιρίας, και που είναι το μόνο από τα τέσσερα υποδείγματα EGMS κατάλληλο για το UH-60M. Από τα πλεονεκτήματα της διαμόρφωσης αυτής, η οποία είναι παρόμοια αλλά όχι ίδια με την αντίστοιχη των HH-60G/W της USAF, ξεχωρίζει η μεγαλύτερη ασφάλεια για το πλήρωμα και τους επιβάτες, δεδομένου ότι τα όπλα και τα πυρομαχικά τους φέρονται εξ ολοκλήρου εξωτερικά και ως εκ τούτου δεν υφίσταται κίνδυνος ακούσιας πυροδότησης πολυβόλου εντός της καμπίνας – έχουν αναφερθεί σχετικά περιστατικά με Blackhawk του US Army. Το M-Model EGMS είναι ένα σπονδυλωτής σχεδίασης σύστημα με έως δυο σταθμούς τοποθέτησης οπλισμού ανά πλευρά (σύνολο έως τέσσερις), με ευχέρεια επιλογής διαμόρφωσης ανάλογα με την αποστολή και είναι συμβατό με το σύστημα Ενεργού Ελέγχου Κραδασμών (Active Vibration Control/AVC) των Η-60Μ, μπορεί να δεχθεί επ’ αυτού δέκτες ανίχνευσης ακτινοβολίας λέιζερ AVR-2B (βλ. ανωτέρω) και δεν εμποδίζει τη χρήση χιονοπέδιλων (σκι), σε περίπτωση που απαιτηθεί. Τα κύρια μέρη του είναι ένα Pintle Weapon Store (έστορας) και ένας External Store Station/ESS (εξωτερικός πυλώνας) ανά πλευρά. Ο έστορας μπορεί να δεχθεί πολυβόλο γενικής χρήσεως Μ240, περιστροφικό πολυβόλο Μ134 Minigun, διαμετρήματος 7,62x51mm NATO, ή και βαρέα πολυβόλα, συγκεκριμένα μονόκαννα (GAU-18/M2AC, M3D, M3P, M3M/GAU-21) ή τρίκαννα (GAU-19, ίσως και Dillon Aero 503D), διαμετρήματος 12,7x99mm BMG. Επομένως, θα μπορούσαν να τοποθετηθούν και βαρέα πολυβόλα ΑΝ/Μ3, που ήδη οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις διαθέτουν σε αποθήκευση, με την προϋπόθεση να αποκτηθούν από τη διεθνή αγορά ή να κατασκευαστούν εγχώρια τα κατάλληλα λίκνα με χειρολαβές και σκανδάλες, κυτία και αγωγοί τροφοδοσίας πυρομαχικών και σωλήνες απόρριψης καλύκων και συνδετήρων, ενώ δεν θα πρέπει να αποκλείονται και άλλες προσθήκες ή βελτιώσεις, όπως βάσεις για σκοπευτικά βοηθήματα ημέρας/νύκτας και νέοι φλογοκρύπτες.
Το απόθεμα πυρομαχικών είναι 2.700 βλήματα των 7,62 ή 600 των 12,7 ανά πλευρά. Επιτρέπει τόξο πυρός από 0 έως 171 μοίρες κατ’ αζιμούθιο, με δυνατότητα ασφάλισης στη θέση 0ο και πυροδότηση από τους χειριστές, ενώ κατ’ ανύψωση οι τιμές είναι 0 έως -51 μοίρες στα πρόσθια τεταρτημόρια και 6 έως -45 μοίρες στα οπίσθια. O ESS είναι πιστοποιημένος για ανάρτηση καλάθων Μ260 για ρουκέτες Hydra-70, δίδυμων εκτοξευτών Μ310 για κατευθυνόμενα βλήματα AGM-114 Hellfire ή/και τετράδυμους εκτοξευτές DAGR (Direct Attack Guided Rocket –κατευθυνόμενων με λέιζερ ρουκετών που μπορούν να τοποθετηθούν αντί των Hellfire ή συνδυαστικά με τους τελευταίους και πυροβόλων χαμηλής ανάκρουσης LR-30 (30x113mm), ενώ ως εναλλακτικό φόρτο μπορεί να δεχθεί Η/Ο σύστημα. Εδώ πρέπει να διευκρινισθεί ότι μάλλον η ελληνική παραγγελία δεν θα περιλαμβάνει ESS, αν και θα ήταν οπωσδήποτε επιθυμητό. Σε κάθε περίπτωση, προβλέπονται και ειδικά παλετοποιημένα καθίσματα της πασίγνωστης Martin Baker για τους χειριστές των αμυντικών όπλων σε συνδυασμό με μετατροπές στο δάπεδο της καμπίνας ώστε να παρέχεται απορρόφηση ενέργειας σε περίπτωση συντριβής.
- Οπλισμός για αποστολές συνοδείας και υποστήριξης – ένα δυνητικό ΜH-60MHA DAP (Direct Action Penetrator): Το ευχάριστο είναι ότι στον ζητούμενο εξοπλισμό περιλαμβάνονται και συστήματα ανάρτησης εξωτερικών φόρτων, τα γνωστά ESSS (External Stores Support Systems), με τέσσερις συνολικά πυλώνες στην πιο κοινή έκδοσή τους, ενώ υφίσταται και έκδοση μικρότερου εκπετάσματος με μόνο δυο πυλώνες. Σύμφωνα δε με πρόσφατα δημοσιεύματα, η ελληνική εταιρία Spirit Aeronautical Systems S.A. (SAS) συνήψε συμφωνία συνεργασίας με την αμερικανική Fulcrum Concepts LLC με σκοπό την προώθηση στον ΕΣ της ελαφράς τπέρυγας ανάρτησης οπλισμού Configurable Lightweight Armament Wing (CLAW) που έχει αναπτύξει η τελευταία, τονίζοντας μάλιστα ότι είναι περί τα 180 κιλά (400 λίβρες) ελαφρύτερη των ήδη υφισταμένων, την προωθεί μάλιστα ως διαμόρφωσης από 2 έως 6 θέσεων ανάρτησης. Το τελευταίο είναι ελαφρώς παραπλανητικό, αν και μάλλον εντυπωσιακό για τόσο ελαφρύ σύστημα, καθώς περιλαμβάνει στο σύνολο των 6 θέσεων δυο δίδυμους εκτοξευτές Μ301 για Κ/Β Hellfire στους εξωτερικούς πυλώνες – με τα ίδια δεδομένα, το ήδη εν χρήσει ESSS θα μπορούσε να θεωρηθεί σύστημα 16 θέσεων (αν μεταφέρονται μόνον Κ/Β Hellfire σε τέσσερις τετράδυμους εκτοξευτές Μ299), ή και «καθαρόαιμο» 6 θέσεων αν χρησιμοποιηθούν προσαρμογείς που διπλασιάζουν το φόρτο δυο εκ των τεσσάρων πυλώνων (όπως, π.χ. τους δίδυμους φορείς της ΜL Aviation στο WS-70 Blackhawk που πρότειναν από κοινού για τη βρετανική RAF η Sikorsky και η Westland κατά τη δεκαετία του 1990). Το μόνο ουσιαστικό πλεονέκτημα του προϊόντος της Fulcrum Concepts είναι ο συνδυασμός ευκολίας επιλογής διαμόρφωσης, του μικρότερου βάρος – με θυσία μέρους της μεταφορικής ικανότητας σε σχέση με βαρύτερα συστήματα – και της χαμηλότερης αεροδυναμικής οπισθέλκουσας χάρη στην οπισθοκλινή διαμόρφωσή του. Πάντως αξίζει να εξετασθεί το ενδεχόμενο προμήθειας συστημάτων ανάρτησης φόρτων δυο θέσεων (έκδοσης του ESSS ή του CLAW) για περιπτώσεις που προκρίνεται για οποιονδήποτε λόγο το μικρότερο βάρος έναντι της ποσότητας των μεταφερόμενων όπλων.
Άλλα συστήματα ανάρτησης εξωτερικών φόρτων που θα μπορούσαν να εξεταστούν είναι τα LASS (Lightweight Armament Support Structure ) και MLASS (Multi-station Lightweight Armament Support Structure) της αμερικανικής Unitech Composites, τα οποία ήδη χρησιμοποιούνται επί ΜΗ-60Μ των αμερικανικών ειδικών δυνάμεων. Ειδικά το MLASS, με βάρος πλήρους διαμόρφωσης 134 κιλών κενό, είναι 122,47 κιλά (270 λίβρες) ελαφρύτερο από το ESSS, φέρει τα ίδια φορτία, η εγκατάστασή του είναι ευκολότερη, και ταυτόχρονα παρουσιάζει βελτιωμένα χαρακτηριστικά κέντρου βάρους και αεροδυναμικής οπισθέλκουσας. Όπως δήλωσε εκπρόσωπος της εταιρίας «οι πολεμιστές δεν χρειάζεται πλέον να επιλέξουν μεταξύ του να έχουν περισσότερο καύσιμο ή να έχουν περισσότερα όπλα – μπορούν να έχουν και τα δυο».
Εν ολίγοις, η ΜΑΕΕ (μέσω της ΔΑΣ/ΓΕΣ) θα μπορούσε να εξετάσει το ενδεχόμενο να παραγγείλει συστήματα ανάρτησης φόρτων ειδικά για τα Blackhawk που θα διατεθούν σε αυτήν, συγκεκριμένα το LASS/MLASS, το ESS που προσαρμόζεται στο M-Model EGMS και την CLAW, ώστε να υπάρξει ευχέρεια επιλογής της διαμόρφωσης εξωτερικών φόρτων ανάλογα με την εκάστοτε αποστολή.
Όσον αφορά τα ίδια τα όπλα που θα φέρονται εξωτερικά, αυτά φαίνεται να περιορίζονται σε ρουκέτες Hydra 70 (70mm/2.75”). Πρόκειται για πολύ γνωστό στην Αεροπορία Στρατού όπλο, με ικανοποιητικές επιδόσεις, διαμέτρου 70 mm, μήκους 1060 mm και βάρους περί τα 11,34 κιλά (αναλόγως κεφαλής), με βεληνεκές (ελάχιστο/ακριβείας/δραστικό/μέγιστο) 1097/6000/8000/10500 μέτρων και ταχύτητα 700 m/s. Εκτοξεύεται από καλάθους (για ελικόπτερα) 7 σωλήνων Μ260, 12 σωλήνων LWL-12, και 19 σωλήνων Μ261. Η πιο κοινή κατευθυνόμενη με λέιζερ έκδοσή της είναι η APKWS της BAE Systems, ενώ και η DAGR της Lockheed Martin αξιοποιεί απάρτια της Hydra 70. Η ΑΣ προς το παρόν διαθέτει μόνον μη κατευθυνόμενες ρουκέτες του τύπου, βαλλόμενες από εκτοξευτές Μ260 (OH-58D Kiowa Warrior) και Μ261 (AH-64A+/DHA Apache).
Εντούτοις, για ένα εξοπλισμένο ελικόπτερο της κατηγορίας του ΜΗ-60Μ DAP απαιτείται μεγαλύτερη ποικιλία οπλισμού, ώστε από αυτήν να επιλέγεται ο καταλληλότερος κάθε φορά συνδυασμός φόρτων. Επομένως, χρειάζεται οπωσδήποτε η προμήθεια επιπλέον εκτοξευτών Μ299 και Μ310 για Κ/Β AGM-114 Hellfire (και ρουκέτες DAGR, εφόσον κριθεί επιθυμητό), καλάθων ρουκετών εκ των ανωτέρω αναφερθέντων τύπων, ρουκετών APKWS και διαφόρων πυροβόλων ή πολυβόλων.
Ειδικά για τα σταθερά πολυβόλα και πυροβόλα υπάρχει πληθώρα διαθέσιμων στη διεθνή αγορά επιλογών, και μάλιστα πιστοποιημένων ή – το λιγότερο – δοκιμασμένων στον τύπο, που καλύπτουν το εύρος διαμετρημάτων από 7,62 χιλιοστά έως και 30 χιλιοστά και που προσφέρονται είτε ως ολοκληρωμένο σύστημα εντός ατρακτιδίου είτε για ανάρτηση σε κάποιον από τους πυλώνες συστήματος μεταφοράς εξωτερικών φόρτων με τα πυρομαχικά να μεταφέρονται εντός της ατράκτου του ελικοπτέρου. Για μια συνοπτική απαρίθμηση αρκεί να αναφερθούν τα: Dillon Aero DAP-6 (M134D Minigun)∙ FN Herstal HMP-250, HMP-400, RMP (M3P)∙ General Dynamics GAU-19/A-B∙ Dillon Aero 503D∙ Nexter NC621 (M621)∙ General Dynamics M197 (A/A49E-27 20mm gun system)∙ General Dynamics XM915∙ Northrop Grumman Innovation Systems M230 – βλ. πιο κάτω για περιγραφή/χρήσεις.
Και βέβαια, δεδομένου ότι σε αποστολές συνοδείας και υποστήριξης η έμφαση δίδεται στον οπλισμό και δεν μεταφέρονται επιβάτες, λαμβανομένης ταυτόχρονα υπόψη και της μεταφορικής ικανότητας των ελικοπτέρων της οικογένειας Blackhawk, είναι οπωσδήποτε εφικτή η περαιτέρω αύξηση της ισχύος πυρός τους (υπό την προϋπόθεση η κατά περίπτωση επιλεγείσα διαμόρφωση να αφήνει επαρκή διαθέσιμο χώρο) με την τοποθέτηση επιπλέον βαρέων πολυβόλων σε βάσεις στις θύρες της καμπίνας, κατά τα πρότυπα των MH-60G Pave Hawk (αρχές δεκαετίας 1990), των MH-60S Knighthawk και μιας διαμόρφωσης που επιδείχθηκε σε S-70i. Στην έκδοση Μ που προμηθεύεται ο ΕΣ ταιριάζει σίγουρα το MDP Turning της FN Herstal και πιθανότατα οι εγκαταστάσεις (δεξιά και αριστερή) GAU-21 που φέρουν τα MH-60S Knighthawk. Με λίγα λόγια, μια εντελώς ενδεικτική διαμόρφωση – από τις σχεδόν άπειρες δυνατές – πλήρους φόρτου θα ήταν: 1 ατρακτίδιο πυροβόλου, 2 Μ134D στα παράθυρα, 2 Μ3Μ (ή ΑΝ/Μ3 από το υφιστάμενο απόθεμα) στις θύρες, 1 εκτοξευτής Μ299 με 4 Κ/Β AGM-114 και 2 κάλαθοι ρουκετών (Μ261 ή LWL-12), προσφέροντας τεράστια ισχύ πυρός και σχεδόν περιμετρική κάλυψη.
Σημείωση: Με σχετικά μικρά οπλικά φορτία (επί ESS ή LASS ή ESSS δύο σημείων) και ενδεχομένως χωρίς κυτία πυρομαχικών 20-30 χιλιοστών στην καμπίνα θα είναι δυνατή και η μεταφορά και μειωμένου αριθμού επιβατών-Καταδρομέων χωρίς επικίνδυνη ελάττωση των επιδόσεων του ελικοπτέρου, το οποίο τοιουτοτρόπως καθίσταται διπλού ρόλου.
- Λοιπός εξοπλισμός: Έχει ζητηθεί, μεταξύ άλλων, και η προσθήκη στα υπό προμήθεια ελικόπτερα εξωτερικών βαρούλκων διάσωσης (External Rescue Hoists/ERH) με όλα τους τα σχετικά, συλλογών ταχείας καταρρίχησης και απαγκίστρωσης προσωπικού (Fast Rope Insertion Extraction Systems/FRIES), συλλογών τοποθέτησης δίδυμων φορείων στην καμπίνα (Dual Patient Litter System/DPLS) και προβολέων Trakkabeam. Στην ανακοίνωση της DSCA δεν αναφέρεται τίποτα περί εξωτερικών απορριπτόμενων πρόσθετων δεξαμενών καυσίμου. Σχετικά με το εφικτό της προσθήκης δυνατότητας εναέριου ανεφοδιασμού ισχύουν τα όσα ήδη αναφέρθηκαν στο κεφάλαιο περί Chinook.
Σημείωση: Σύμφωνα με πρόσφατα δημοσιεύματα, η ΜΑΕΕ προτίθεται να αποκτήσει τέσσερα MH-60L DAP για συνοδεία των άλλων ελικοπτέρων της και υποστήριξη των Καταδρομέων της ΔΕΠ. Το πώς ακριβώς θα υποστηριχθούν τόσα λίγα Lima ενώ η ΑΣ στο σύνολό της θα διαθέτει UH-60M δεν έχει διευκρινισθεί, και επιπλέον δεν έχει αναφερθεί τίποτα σχετικά με την τελική διαμόρφωσή τους, αν δηλαδή θα αποδεσμευθεί το ραντάρ Silent Knight και άλλος ειδικός εξοπλισμός.
Κλείνοντας το κεφάλαιο περί Blackhawk, και ξεφεύγοντας από τα στενά όρια του θέματος του παρόντος, θα πρέπει να τονισθεί η ευκαιρία που δημιουργεί η απόσυρση συνολικά 51 ελικοπτέρων UH-60L από τον αμερικανικό στρατό, τα οποία και προσφέρονται προς πώληση στην ελκυστική τιμή των 2 εκατομμυρίων δολαρίων έκαστο (βλ. και σχετική ανάρτηση του Δ. Πατσουλέ στον ιστοτόπο https://hellenicdefence.info). Αν αυτά είναι σε επαρκώς καλή κατάσταση, η ΑΣ θα μπορούσε, προβαίνοντας στην απόκτηση μέρους αυτών, να αυξήσει τον αριθμό των διαθέσιμων μέσων με χαμηλό κόστος, παρά τις όποιες διαφορές με τη μεταγενέστερη έκδοση Μ που όμως δεν αποτελούν ανυπέρβλητο εμπόδιο. Φυσικά, τα περί όσα ήδη αναφέρθηκαν περί οπλισμένων Ε/Π ισχύουν και για τα L (με μόνη εξαίρεση το EGMS, το οποίο όμως είναι διαθέσιμο και σε εκδόσεις πιστοποιημένες στο συγκεκριμένο τύπο, πλέον της περιγραφείσας M-Model).
(OH-58D – O) + MCAS-(407-1)MH = MH-58DHA & (OH-58D – O) + MCAS-(407-1)AH = AH-58DHA ή εναλλακτικά Bell 407 + MCAS-407MH = MH-407 & Bell 407 + MCAS-407AH = AH-407: Απλές εξισώσεις για μικρά ελικόπτερα ειδικών επιχειρήσεων
Με κίνδυνο να καταστεί κουραστικό, πρέπει για μια ακόμη φορά να επαναληφθεί η αναγκαιότητα απόκτησης από τη ΜΑΕΕ μικρών ελικοπτέρων ειδικών επιχειρήσεων και των συνοδών τους, κατά τα πρότυπα του αμερικανικού συνδυασμού ΜΗ-6Μ και ΑΗ-6Μ Little Bird. Στο τεύχος 88 (ΑΒ-206Β-1/OH-58D – Βετεράνοι Με Μέλλον Στην ΑΣ) έγινε η πιο πρόσφατη νύξη για εξέταση της πιθανότητας να μετατραπεί μικρός αριθμός – 4-8 – από τα διαθέσιμα Kiowa Warrior σε διαμορφώσεις αντίστοιχες αυτών των Little Bird. Εν τω μεταξύ διαπιστώθηκε ότι κάτι τέτοιο ενδέχεται να είναι πιο εύκολο να πραγματοποιηθεί απ’ όσο αρχικά εικαζόταν. Η λύση στην προκειμένη περίπτωση προέρχεται από τη γνωστή εδρεύουσα στην Αριζόνα των ΗΠΑ εταιρία Dillon Aero, η οποία έχει αναπτύξει δυο συλλογές, την MCAS-407MH και την MCAS-407AH, οι οποίες μετατρέπουν ελικόπτερα της Bell, και συγκεκριμένα το μοντέλο 407, για τις αποστολές που στον αμερικανικό στρατό εκτελούνται από τα ΜΗ-6Μ/ΑΗ-6Μ. Βέβαια, το 407 έχει ορισμένες σημαντικές διαφορές από το 406 (ΟΗ-58D), κυρίως ως προς το μήκος και πλάτος της καμπίνας. Εντούτοις, η μερική επανασχεδίαση των συλλογών MCAS (Mission Configurable Aircraft System/Σύστημα Αεροσκάφους Με Δυνατότητα Διαμόρφωσης Αποστολής) ώστε αυτές να καταστούν κατάλληλες για το ΟΗ-58D λογικά δεν θα παρουσιάσει δυσκολία, ούτε αναμένεται να ενέχει υπέρογκο κόστος, εξ ου και οι δυο πρώτες «εξισώσεις» στον τίτλο του κεφαλαίου αυτού.
Σε περίπτωση όμως που για οποιονδήποτε λόγο η επανασχεδίαση των προαναφερθεισών συλλογών και η προμήθεια των εκδόσεων που θα προκύψουν κριθεί ασύμφορη ή μη ενδεικνυόμενη για οποιονδήποτε λόγο, τότε είναι μονόδρομος η προμήθεια αριθμού Bell 407, στα οποία εν συνεχεία θα τοποθετηθούν οι συλλογές MCAS-407ΜΗ/ΑΗ. Αν και συνεπάγεται την εισαγωγή ενός νέου τύπου στην ΑΣ, υπενθυμίζεται ότι έχει πολλά κοινά με το Kiowa Warrior, όπως τα στροφεία, ενώ και ο κινητήρας είναι ο ίδιος, διαφορετικής μόνον έκδοσης.
Η σχεδίαση των συλλογών αυτών προσφέρει δυνατότητα ταχείας αλλαγής διαμόρφωσης, με μεγάλη ποικιλία οπλισμού και ευκολία εξυπηρέτησής του στην ΑΗ και δυνατότητα επιλογής μεταφοράς προσωπικού, φορτίου, ή συνδυασμό των δυο στην ΜΗ, με πρόσθετη δυνατότητα τοποθέτησης έως δυο πολυβόλων για αυτοάμυνα (π.χ. FN MAG 58/M240, που τα χειρίζονται οι επιβάτες που κάθονται στους εξωτερικούς πάγκους), και όλα αυτά με μικρότερο βάρος σε σχέση με τις έως τώρα επιχειρησιακά χρησιμοποιούμενες αντίστοιχες συλλογές.
Η MCAS-407ΜH έχει βάρος 37,2 κιλών χωρίς την εγκατάσταση για τα πολυβόλα (5,44 κιλά έκαστη), ενώ το δάπεδο φορτίου σκέτο ζυγίζει 16,16 κιλά, διαθέτει σημεία ασφάλισης του φόρτου και δεν παρεμποδίζει τη χρήση των θυρών, ενώ συνδυαζόμενο με τα συστήματα εξωτερικής μεταφοράς προσωπικού EPS προσθέτει λιγότερα από 6 κιλά στο βάρος της συλλογής. Τα – αναδιπλούμενα για ευκολότερη στάθμευση του ελικοπτέρου – EPS έχουν δυνατότητα μεταφοράς 454 κιλών έκαστο, με επιπλέον 317,5 κιλά να μεταφέρονται εσωτερικά. Η εταιρία επίσης τονίζει την ευκολία εκτέλεσης ορισμένων εργασιών επισκευών μερών της συλλογής χωρίς να απαιτείται η αντικατάστασή τους.
Η MCAS-407ΑH διαθέτει έως έξι σημεία ανάρτησης οπλικών φορτίων δυο στα άκρα και τέσσερα στην κάτω επιφάνειά της, εκ των οποίων αναλόγως βάρους των επιλεγόμενων φόρτων χρησιμοποιούνται δυο, τέσσερα ή και τα έξι, κυτία πυρομαχικών με ίδιες διαστάσεις βάσης ανεξαρτήτως διαμετρήματος ώστε να χρησιμοποιούν τα ίδια σημεία ασφάλισης, προστατευόμενες καλωδιώσεις και ομαλή άνω επιφάνεια για διευκόλυνση του ανεφοδιασμού με πυρομαχικά. Έχει πιστοποιηθεί για χρήση ποικιλίας όπλων, ακόμη και κατευθυνόμενων. Σύμφωνα με την κατασκευάστρια εταιρία, το βάρος της σε μια ενδεικτική διαμόρφωση με 2 πυλώνες, 2 ακραία σημεία προσαρμογής Κ/Β και 2 αναρτήρες πολυβόλων M134D συν αγωγούς τροφοδοσίας πυρομαχικών και 2 κυτία συνολικής χωρητικότητας 6000 βλημάτων των 7,62 mm, αλλά χωρίς όπλα και πυρομαχικά είναι 64,84 κιλά. Έχει πιστοποιηθεί για εξωτερικά ανηρτημένα πολυβόλα M134D Minigun και GAU-19/B, ατρακτίδια πολυβόλων DAP-6, HMP-400 και GP-19, καλάθους ρουκετών Μ260 και Μ261, ενώ αν αξιοποιείται η δυνατότητα Smart Weapon Enhancements (Βελτιώσεις Έξυπνων Όπλων) δύναται να φέρει Κ/Β Raytheon Griffin και δίδυμους εκτοξευτές Μ301 για Κ/Β Hellfire. Κατάλληλο για χρήση με τη συλλογή αυτή είναι και το σύστημα σκοπευτικών MCAS-500, με δυο ρυθμιζόμενα σκοπευτικά για τον κυβερνήτη και τον συγκυβερνήτη του Ε/Π και τα σχετικά απάρτια προσαρμογής του στο πιλοτήριο.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η πρόταση της αναφερθείσας σε προηγούμενο κεφάλαιο Fulcrum Concepts LLC, για μετατροπή του Bell 407 σε στρατιωτικό ελικόπτερο πολλαπλών/εναλλασσόμενων ρόλων, και μάλιστα για τα συστήματα αποστολής αξιοποιεί και τις ήδη περιγραφείσες συλλογές της Dillon Aero. Συγκεκριμένα ενσωματώνει σε μια πλατφόρμα ψηφιακό πιλοτήριο με πίνακα οργάνων Garmin G1000, βάση και αισθητήρα για Η/Ο σύστημα στο ρύγχος, θωράκιση στο πιλοτήριο, συμβατότητα του πιλοτηρίου με συστήματα νυκτερινής όρασης, ψηφιακά ICS, στρατιωτικού τύπου σταθμούς ασυρμάτων (3 απλούς, 1 δορυφορικό), σύστημα δικτύωσης, GPS, σύστημα διασύνδεσης οπλισμού, πίνακα ελέγχου οπλισμού, παλέτα όπλων, αναδιπλούμενη βάση υπολογιστή χειρός, υπολογιστή αποστολής με οθόνη αφής 12 ιντσών, βελτιωμένη γεννήτρια 200Α, καθώς και τα σκοπευτικά και τις συλλογές MCAS της Dillon. Αν μάλιστα είναι εφικτό να προσαρμοσθεί εν όλω ή εν μέρει στο OH-58D ώστε να δημιουργηθούν οι προταθείσες εκδόσεις ειδικών επιχειρήσεων θα ήταν η ιδανική λύση, διαφορετικά δεν υπάρχει άλλη επιλογή από την αγορά Bell 407, κατά τα ανωτέρω.
Cessna 208 Caravan: Ελαφρύ μεταγωγικό πολλαπλών ρόλων
Το φθινόπωρο του περασμένου έτους έγινε γνωστό ότι η ΔΕΠ ζήτησε και το ΓΕΕΘΑ ενέκρινε την προμήθεια δυο ελαφρών αεροσκαφών Cessna 208 Caravan για τις ανάγκες της πρώτης, το ένα μάλιστα σε διαμόρφωση αμφίβιου με πλωτήρες. Προφανώς, το ένα θα χρησιμοποιείται για μεταφορές σε μικρά ή πρόχειρα προετοιμασμένα πεδία προσγείωσης και ρίψη αλεξιπτωτιστών και φορτίων, ενώ το άλλο για την υποστήριξη αμφιβίων επιχειρήσεων χάρη στη δυνατότητα προσθαλάσσωσής του. Στα σχετικά δημοσιεύματα τονίζεται το χαμηλό κόστος απόκτησης και χρήσης του τύπου, η υψηλότερη ταχύτητά του σε σχέση με τα ελικόπτερα, η μεγάλη εμβέλειά του, η άκρως ικανοποιητική μεταφορική του ικανότητα και ακόμη και η δυνατότητα αξιοποίησής του για άλλες αποστολές, όπως Πολιτικής Προστασίας. Αυτό που δεν έχει ως τώρα διευκρινισθεί είναι η έκδοση του τύπου που πρόκειται να αποκτηθεί, καθώς και ο ειδικός εξοπλισμός που τα δυο αεροσκάφη θα φέρουν. Το πιθανότερο είναι να πρόκειται για το μοντέλο 208Β, με την εμπορική ονομασία Grand Caravan με κινητήρα Pratt & Whitney Canada PT6A-114A και τρίφυλλη έλικα McCauley ή Grand Caravan ΕΧ αν διαθέτει τον ισχυρότερο κινητήρα PT6A-140 και τετράφυλλη έλικα McCauley, στα οποία ήδη βασίζονται οι υφιστάμενες στρατιωτικές εκδόσεις. Λογικά θα διαθέτει ψηφιακό πιλοτήριο με σύστημα Garmin G1000, ραντάρ καιρού/ναυτιλίας στο χείλος προσβολής της δεξιάς πτέρυγας εντός αεροδυναμικού καλύμματος/ατρακτιδίου και το αμφίβιο εκ των δυο θα διαθέτει και πλωτήρες Wipaire 8750 με ενσωματωμένο ανασυρόμενο σύστημα προσγείωσης. Άγνωστο είναι αν θα αποκτηθούν και τα προθαφαιρούμενα κοιλιακά σύμμορφα ατρακτίδια μεταφοράς φορτίου ή/και άλλα συστήματα, όπως πυργίσκος ηλεκτροοπτικών συστημάτων και σύστημα αυτοπροστασίας – ακόμα και η ειδική έκδοση MC-208 Guardian που ανέπτυξε η MAG Aerospace δεν φαίνεται να διαθέτει το τελευταίο, αν και διαθέτει συστήματα ISR και κρούσης, μεταξύ άλλων, καθώς προορίζεται για επιχειρήσεις σε περιοχές με εξασφαλισμένη φίλια αεροπορική υπεροχή και με ελάχιστη έως ανύπαρκτη εχθρική αεράμυνα. Οπλισμός κατά πάσα πιθανότητα δεν πρόκειται να τοποθετηθεί, δεδομένου ότι φαίνεται πως το κύριο κριτήριο για την αγορά των αεροσκαφών αυτών είναι η μεταφορική τους ικανότητα σε επιβάτες και φορτία.
Ζήτημα αναμένεται λογικά να ανακύψει και ως προς τη δυνατότητα προσθαλάσσωσης κατά τη διάρκεια της νύκτας, κάτι που γενικώς αποφεύγεται εκτός και αν πρόκειται για απόλυτη ανάγκη, κυρίως λόγω της έλλειψης επαρκούς φωτισμού και της δυσκολίας εκτίμησης του ύψους, ενώ απαιτεί ειδική εκπαίδευση και εφαρμογή των ιδιαίτερων τεχνικών που ισχύουν για προσθαλάσσωση σε «θάλασσα γυαλί», χωρίς δηλαδή επαρκή για εκτίμηση ύψους κυματισμό. Ενδιαφέρον οπωσδήποτε θα παρουσιάζουν και οι τακτικές και τεχνικές που θα αναπτυχθούν για την αξιοποίησή του, όπως λόγου χάρη μεταφορά πνευστών λέμβων εντός του προσθαφαιρούμενου κοιλιακού περιλήπτη φορτίων, πλήρωσή τους με αέρα και καθέλκυσή τους μετά την προσθαλάσσωση για εν συνεχεία χρήση από τη μεταφερόμενη ομάδα Ειδικών Δυνάμεων.
Εν πάση περιπτώσει, τα δυο Cessna 208 θα αποτελέσουν χρήσιμη προσθήκη στα αεροπορικά μέσα της ΜΑΕΕ, και παράλληλα θα μπορούσαν να είναι ο προπομπός εισαγωγής του τύπου σε υπηρεσία με την Αεροπορία Στρατού σε μεγαλύτερους αριθμούς προς αντικατάσταση των ομόσταυλων αλλά πεπαλαιωμένων πλέον U-17A/B. Τότε θα έχει νόημα να γίνεται λόγος και για άλλες αποστολές, όπως αεροδιακομιδών και πολιτικής προστασίας εν γένει, με κόστος μάλιστα χαμηλότερο από τα έως τώρα χρησιμοποιούμενα ελικόπτερα. Παρομοίως δε, θα μπορούσε κανείς να επιχειρηματολογήσει υπέρ της απόκτησης και της εξοπλισμένης έκδοσης, η οποία θα μπορούσε να αναλάβει αποστολές ασφάλειας συνόρων, από αέρος προστασίας κρίσιμων εγκαταστάσεων, υποδομών, κινήσεων και γενικά των μετόπισθεν, καταστροφής μη επανδρωμένων σκαφών επιφανείας (USV) και τρίτης γραμμής αεράμυνα κατά ΜΕΑ αυτοκτονίας (suicide drones).
Συνοπτική παρουσίαση προτεινόμενων οπλικών συστημάτων
- FN Herstal MDP (Medium Door Pintle) Turning: Σχεδιασμένο για βαρύ πολυβόλο Μ3Μ (12,7x99mm BMG) με κυτίο 300-600 βλημάτων. Τόξο πυρός 0 έως -60 μοίρες σε καταβίβαση και ρυθμιζόμενο έως 180 μοίρες σε αζιμούθιο. Εύκαμπτοι αγωγοί τροφοδοσίας πυρομαχικών και απομάκρυνσης συνδετήρων, καθώς και εκτροπέας κενών καλύκων. Βάρος συμπεριλαμβανομένου πολυβόλου και 300 βλημάτων 234,5 κιλά. Κατάλληλο για Ε/Π ΝΗ-90 ΤΤΗ και UH-60 Blackhawk.
- Dillon Aero DAP-6: Αρχικά είχε την ονομασία DGP-2300. Πρόκειται για ατρακτίδιο με εξάκαννο περιστροφικό πολυβόλο Μ134D-H Minigun, διαδεχόμενο ουσιαστικά το παλαιό πλέον SUU-11/A που πρωτοεμφανίσθηκε την εποχή του πολέμου του Βιετνάμ. Έχει διαστάσεις (μήκος με μακρές κάννες/πλάτος/ύψος) 236/33,3/39,1 εκατοστών, βάρος κενό 73,5 και πλήρες πυρομαχικών (3000 βλήματα) 158,8 κιλών. Διαθέτει δυνατότητα ταχείας αλλαγής κυτίου πυρομαχικών, σύμμορφη μπαταρία 24 VDC Li-ion και επίσης σύμμορφη Remote Gun Control Unit (RGCU). Ταχυβολία 3000 β.α.λ. και δυνατότητα επαναφόρτισης της μπαταρίας από το ηλεκτρικό σύστημα του αεροσκάφους-φορέα, μεταξύ άλλων ενδιαφερόντων χαρακτηριστικών.
- FN Herstal HMP-250: Ατρακτίδιο με ένα βαρύ πολυβόλο Μ3Ρ (12,7x99mm BMG) και κυτίο 250 βλημάτων. Ειδικής σχεδίασης έδραση και λίκνο πολυβόλου για περιορισμό των κραδασμών και μεγαλύτερη ακρίβεια κατά τη βολή. Το κυτίο πυρομαχικών μπορεί να τοποθετηθεί για τροφοδοσία του πολυβόλου από τη δεξιά ή την αριστερή πλευρά. Η σχεδίαση της τροφοδοσίας πυρομαχικών είναι τέτοια ώστε να παραμένει ομαλή, χωρίς εμπλοκές, ανεξάρτητα από τις φορτίσεις των ελιγμών του αεροσκάφους-φορές. Έχει δυνατότητα επανόπλισης εν πτήσει, μετρητή πυρομαχικών στον πίνακα ελέγχου οπλισμού του αεροσκάφους και απόρριψης σε περίπτωση ανάγκης. Διατίθεται και με εσωτερικό συλλέκτη συνδετήρων (LC) και συλλέκτη συνδετήρων και καλύκων (LCC). Μήκος 181,10, ύψος 40,89 εκατοστών, βάρος κενό/πλήρες 88/116,57 κιλά. ΗΜΡ-400: Όπως και το προηγούμενο, αλλά με χωρητικότητα 400 βλημάτων. Μήκος 194,06, ύψος 43,43 εκατοστών, βάρος κενό/πλήρες 89,358/ 138,346 κιλά. RMP: Ουσιαστικά το ΗΜΡ-250 με επιπλέον 3 σωλήνες εκτόξευσης ρουκετών των 70 χιλιοστών στο κάτω μέρος του. Κάλυκες και συνδετήρες απορρίπτονται εξωτερικά. Μήκος 194,06, ύψος 43,43 εκατοστών, βάρος κενό/πλήρες 96,162/159,211 κιλά.
- Fulcrum Concepts GAU-19/B (12,7x99mm BMG): Έχοντας αποκτήσει τα δικαιώματα από την General Dynamics, η Fulcrum Concepts είναι πλέον ο αρχικός κατασκευαστής του όπλου αυτού. Εκτός από νέας κατασκευής πολυβόλα, προσφέρει και αναβάθμιση υφιστάμενων GAU-19/A στη νεώτερη και ελαφρύτερη έκδοση /Β. Είναι διαθέσιμο για εφαρμογές με χειροκίνητο έλεγχο, ανάρτηση σε φορείς ελικοπτέρων με τα πυρομαχικά να φέρονται εντός της ατράκτου και εντός αυτόνομου ατρακτιδίου (GP-19 & GP-19 Extended Capacity Pod/ECP). Στη βασική του μορφή έχει διαστάσεις (μήκος/πλάτος/ύψος) 136,91/34,29/38,1 εκατοστών, μήκος καννών 91,44 εκατοστών, βάρος 49,442 κιλών, ταχυβολία 1100-1300 β.α.λ., διάρκεια ζωής καννών 35000 βολών/τριάδα, συνολική διάρκεια ζωής άνω του 1000000 βολών, αρχική ταχύτητα βλήματος 874,776 μ/δ, δραστικό βεληνεκές 1500 μέτρων, σύστημα λειτουργίας 28V DC. Ως αναρτώμενο όπλο διαθέτει ειδικό λίκνο με ράγα Picatinny για σκοπευτικό λέιζερ και δυνατότητα άμεσης απόσπασης καλωδιώσεων και τροφοδοσίας πυρομαχικών σε περίπτωση απόρριψης εκτάκτου ανάγκης. Το ατρακτίδιο GP-19 έχει διαστάσεις (μήκος/πλάτος/ύψος) 248,44/43,29/44,96 εκατοστών, βάρος (κενό/με 600 βλήματα) 97,069/174,633 κιλών και η μπαταρία αρκεί για να βληθούν 10 πλήρεις γεμιστήρες πριν χρειασθεί επαναφόρτιση (διατίθεται και ηλιακός φορτιστής). Το κυτίο πυρομαχικών είναι προσθαφαιρούμενο για ταχεία επαναγέμιση, ενώ μπορεί να δεχθεί συλλέκτη συνδετήρων και καλύκων. Η έκδοση μεγαλύτερης κατά 44% χωρητικότητας έχει γεμιστήρα 861 βλημάτων και βάρος (κενό/με 861 βλήματα) 99,79/209,56 κιλών.
- Dillon Aero 503D (12,7x99mm BMG): Στην ιστοσελίδα της εταιρίας αναφέρονται αεροπορικές εφαρμογές του πολυβόλου αυτού ως σταθερού οπλισμού, αν και η έμφαση δίδεται στη χρήση από χερσαίες και θαλάσσιες πλατφόρμες. Μήκος/πλάτος/ύψος 133,86/33,53/29,46 εκατοστών, βάρος με τον τροφοδότη πυρομαχικών 46 κιλά, ταχυβολία 1500 β.α.λ., αρχική ταχύτητα βολίδας 853 μ/δ. Έχει αναπτυχθεί με γνώμονα την ευκολία χρήσης και συντήρησης.
- Nexter NC621: Ατρακτίδιο με πυροβόλο Μ621 που βάλλει πυρομαχικά 20x102mm, ίδιου τύπου με τα πυροβόλα Μ61Α1 της ΠΑ, με ταχυβολία 800 β.α.λ. και αρχική ταχύτητα βλήματος (αναλόγως τύπου) 985-1005 μ/δ. Το μήκος είναι 3,46m, η διάμετρος 39,8cm και το βάρος του όλου συστήματος με πλήρη φόρτο 180 βλημάτων ανέρχεται στα 178 κιλά.
- Northrop Grumman Innovation Systems M230: Το γνωστό από τα ΑΗ-64 Apache πυροβόλο των 30 χιλιοστών, με την εμπορική ονομασία λόγω συστήματος λειτουργίας «Chain Gun». Έως 2 πυροβόλα του τύπου φέρονται ανηρτημένα σε φορείς ESSS ή LASS/MLASS από Ε/Π Blackhawk. Έχει μήκος/πλάτος/ύψος 67,25/27,13/29,91 εκατοστών, βάρος 59,5 κιλών, ταχυβολία 625±25 β.α.λ., σύστημα λειτουργίας τριφασικού ρεύματος 115 VAC 400 Hz, δραστικό βεληνεκές 4000 μέτρων και δυνατότητα βολής ποικιλίας πυρομαχικών, συμπεριλαμβανομένων όλων των τύπων ΝΑΤΟ (ADEN/DEFA) και επιπλέον των M789 HEDP και M788 TP. Δεν βρέθηκαν πληροφορίες από ανοικτές πηγές σχετικά με την αναχορηγία πυρομαχικών και το ολικό βάρος εγκατάστασης στα ΜΗ-60L/Μ DAP.
- General Dynamics M197: Το τρίκαννο περιστροφικό πυροβόλο γνωστό κυρίως ως οπλισμός πλείστων εκδόσεων του επιθετικού ελικοπτέρου AH-1 Cobra. Το αμερικανικό ναυτικό το υιοθέτησε ως μέρος του οπλισμού του MH-60S Knighthawk, κυρίως για την καταστροφή μικρών σκαφών επιφανείας στα πλαίσια του προγράμματος 20 mm Gun System (Forward Fixed Firing Weapon) και τυποποιήθηκε ως A/A49E-27. Το πυροβόλο μόνο του έχει μήκος 182,7 εκατοστών, βάρος 60 κιλών, ταχυβολία έως 1500 β.α.λ. και αρχική ταχύτητα βλήματος 1030 μ/δ. Αναρτάται στον αριστερό πυλώνα ESSS δυο θέσεων (1+1) του MH-60S, με τα πυρομαχικά να φέρονται εντός της καμπίνας. Το σύστημα του πυροβόλου φέρεται εντός κιβωτίου που περιλαμβάνει και σύστημα λέιζερ για την υποβοήθηση της σκόπευσης και διάτρητο χιτώνιο γύρω από το συγκρότημα καννών. Αρχικά τουλάχιστον ανέκυψαν προβλήματα εμπλοκών, ενώ δεν βρέθηκαν πληροφορίες από ανοικτές πηγές σχετικά με την αναχορηγία πυρομαχικών και το ολικό βάρος εγκατάστασης.
- General Dynamics ΧΜ915: Νέας σχεδίασης ελαφρύ τρίκαννο περιστροφικό πυροβόλο, δοκιμάσθηκε με επιτυχία επί UH-60M. Αναπτύχθηκε αρχικά ως οπλισμός για το πρόγραμμα Future Attack Reconnaissance Aircraft (FARA), που ακυρώθηκε τον Αύγουστο του 2024, αλλά η εταιρία αποφάσισε να το προωθήσει εμπορικά για διάφορες χρήσεις. Σύμφωνα με όσα αποδέσμευσε ως τώρα η General Dynamics, έχει μήκος 182,58 εκατοστών, βάρος (ολικό) 51,7 κιλών, ταχυβολία έως 1500 β.α.λ. και αρχική ταχύτητα βλήματος 1030 μ/δ. Δεν βρέθηκαν πληροφορίες από ανοικτές πηγές σχετικά με την αναχορηγία πυρομαχικών και το ολικό βάρος εγκατάστασης επί UH-60M.
- Arnold Defense LWL-12. Ουσιαστικά κάλαθος ρουκετών Μ261 «κομμένος» κατά μήκος ώστε να έχει πλέον 12 σωλήνες και κατά 40% μικρότερο βάρος. Έχει μήκος/πλάτος/ύψος 168,15/40,39/25,4 εκατοστών και βάρος (κενός) 28,6 κιλών. Εκτοξεύει τις ρουκέτες των 70 χιλιοστών ανά μία ή κατά ριπάς.
Εν κατακλείδι Είναι ορατό το ενδεχόμενο να θεωρηθεί ότι πολλές από τις προτάσεις που διατυπώθηκαν στο παρόν αποτελούν «υπερβολές» ή «πολυτέλειες». Ωστόσο, αν η Ηγεσία φιλοδοξεί να καταστήσει τη ΜΑΕΕ εφάμιλλη – τηρουμένων των αναλογιών – από άποψη δυνατοτήτων με το πασίγνωστο και πρότυπο διεθνώς για μονάδες του είδους 160th SOAR, η υιοθέτηση μέρους τουλάχιστον εξ αυτών είναι απαραίτητη. Ούτως ή άλλως ουσιαστικά ακολουθούν καθιερωμένα πρότυπα αποδεδειγμένης αξίας και πρέπει να κρίνονται εκ του αποτελέσματος και όχι πρόχειρα με επιφανειακά κριτήρια. Έτσι η ΜΑΕΕ θα μπορέσει να καταστεί ένας ακόμα ικανότερος πολλαπλασιαστής ισχύος των Ενόπλων Δυνάμεων με ό,τι αυτό συνεπάγεται από επιχειρησιακής άποψης.
